Na rynku wydawniczym właśnie ukazała się książka ks. Kazimierza Bema pt. Kalwinizm w Rzeczypospolitej Obojga Narodów 1548–1648. Kościoły i wierni. Publikacja ta stanowi zarys dziejów wyznania ewangelicko-reformowanego w Rzeczpospolitej. Książka po raz pierwszy ukazała się w 2020 r. w języku angielskim pod tytułem Calvinism in the Polish-Lithuanian Commonwealth 1548–1648. Kazimierz Bem jest doktorem prawa, teologiem i historykiem, absolwentem Uniwersytetu Yale, pastorem ewangelicko-reformowanym Zjednoczonego Kościoła Chrystusa w Stanach Zjednoczonych. Jest autorem licznych książek i artykułów (m. in. publikowanych w miesięczniku Znak) oraz redaktorem naczelnym kwartalnika ewangelickiego Jednota.
Książka składa się z czternastu rozdziałów. W rozdziale dziewiątym, zatytułowanym Mała liczba owiec chrystusowych jest lepsza niż gromada wilków i wieprzów, autor opisuje jedyny znany przypadek przejścia chłopów na kalwinizm na ziemiach polskich – na obszarze Księstwa Oświęcimskiego. Przypadek ten, jak podkreśla Bem, nie został dotąd „przekonująco wyjaśniony” (s. 238–242). Autor charakteryzuje różnice między chłopami Księstwa Oświęcimskiego a ludnością pozostałych ziem polskich, zwracając uwagę na ich zróżnicowanie językowe (język polski i niemiecki), odmienności prawne oraz silne związki z terenami pozostającymi poza granicami Rzeczpospolitej, a wówczas protestanckimi, takimi jak Cieszyn czy Pszczyna. Pisze m. in. o Wilamowicach, Kozach, Lipniku, Hałcnowie, Mikuszowicach i Bestwinie. „Najbardziej znanym przykładem chłopskiego kalwinizmu w Koronie są wsie Kozy i Hałcnów” — zauważa autor. Spośród chłopów z Kóz wywodził się Andrzej Herman (ok. 1581–1640), który podjął studia teologiczne m.in. w Heidelbergu i został pastorem (s. 153, 272).
Publikacja zawiera liczne mapy, w tym mapę zborów kalwińskich w Ziemi Oświęcimskiej (s. 16), a także bogaty materiał ilustracyjny. Wśród ilustracji znajduje się m.in. fotografia dawnego drewnianego kościoła w Kozach, który w okresie reformacji był świątynią kalwinistów (s. 18). Waldemar Kowalski z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach w swojej recenzji napisał: „Jest to pierwsza naukowa monografia Kościołów reformowanych w Polsce i na Litwie w okresie rozwoju Reformacji aż do początku jej upadku. (…) Zasługą książki jest również zwrócenie naszej uwagi na wielorakie role, jakie kobiety odgrywały w zborach reformowanych Rzeczypospolitej”. To nie jest jednak pozycja popularna, to przede wszystkim monografia naukowa adresowana do historyków, teologów i osób zainteresowanych reformacją oraz dziejami religijnymi w Europie.
