Oficjalny portret zbiorowy robotników i pracowników jednego z zakładów Bielska z okresu międzywojennego. Fotografia została wykonana – najprawdopodobniej przed budynkiem fabrycznym – z okazji jubileuszu 50-lecia firmy Starke’s Sohn (1879–1929).

Pamiątkowe zdjęcie doskonale ukazuje pokoleniowy przekrój pracowników – od chłopców rozpoczynających pracę po starszych, doświadczonych robotników i pracowników technicznych. Jest również świadectwem struktury społecznej zakładu. Imiona i nazwiska portretowanych osób, a także miejscowości, z których pochodzili – zapewne w dużej mierze były to okoliczne wsie podmiejskie – nie są dziś znane. Fotografia została starannie zaaranżowana. Postacie ustawiono w kilku rzędach, tworzą czytelną, niemal symboliczną hierarchię. Pierwszy rząd, siedzący na ziemi, tworzą chłopcy i młodociani pracownicy. Obecność kilkunastu bardzo młodych osób jest szczególnie wymowna. W latach międzywojennych praca młodocianych była zjawiskiem powszechnym zarówno w zakładach rzemieślniczych, jak i w przemyśle. Chłopcy rozpoczynali pracę często w bardzo młodym wieku jako pomocnicy, uczniowie rzemiosła lub praktykanci. Drugi rząd, siedzący na krzesłach, zajmują starsi robotnicy oraz majstrowie. Za nimi stoją kolejne rzędu pracowników. W samym centrum siedzi najstarszy z mężczyzn – być może dyrektor zakładu, właściciel.

Większość mężczyzn ubrana jest w marynarki, kamizelki i koszule z krawatem. Nawet robotnicy występują w odświętnych ubraniach, co świadczy o wyjątkowym charakterze chwili. Widać wyraźnie, że zdjęcie wykonano z okazji jubileuszu – każdy chciał wyglądać możliwie elegancko i godnie.

Ernst Starke’s Sohn, zdjęcie pamiątkowe w 50. lecie zakładu 1879-1929 (opiasna na odwrocie w języku polskim: Firma Ernst Starke i Syn)
Z archiwum Marka Woźniaka

Dzięki fotografii poważne, skupione, a niekiedy także zmęczone twarze tych mężczyzn pozostały z nami do dziś. Patrząc na to zdjęcie po niemal stu latach, widzimy nie tylko pracowników jednej fabryki, lecz także fragment świata pracy i codziennego życia ludzi epoki przemysłowego Bielska.


Reklama firmy zamieszczona w przewodniku Karla Kolbenheyera Führer durch die Beskiden im Gebiete der Section Bielitz-Biala des Beskiden-Vereines (Przewodnik po Beskidach na terenie sekcji Bielsko-Biała Beskidenverein), w roku 1901.

Firma zajmowała się głównie instalacjami gazowymi i wodnymi. Polecana była do montażu instalacji gazowych i wodnych, łazienek oraz ich wyposażenia, systemów pompowych, pieców gazowych, gazowych urządzeń grzewczych natrysków, systemów parowych i grzewczych, oraz studni głębinowych.


W lutym 1945 r. firma znajdująca się w Bielsku przy ul. Krasińskiego 5 oddana została pod tymczasowy zarząd państwowy, jako mienie poniemieckie. Powołano nowe kierownictwo z Edward Filkiem na czele. Był to początek działalności zakładu, który później przybierze nazwę Bielskiego Przedsiębiorstwa Instalacji Sanitarnych (BEPIS).

Dodaj komentarz