Dokument ze zbiorów własnych.
Niemiecki bon towarowy (niem. Bezugsschein) z okresu II wojny światowej, wystawiony w Kozach (Kosy – zniemczona nazwa miejscowości) 16 stycznia 1945 r. Dokument uprawniał do zakupu jednej pary męskich butów (Straßenschuhe für Männer) w terminie dwóch miesięcy od daty jego wystawienia. Otrzymał go Franciszek (Franz) Kozak, zamieszkały w Porąbce (niem. Porombka), urodzony 24 września 1898 r. Fakt wystawienia dokumentu w Kozach nie jest przypadkowy. Na mocy zarządzenia władz okupacyjnych z 1940 r. do gminy Kozy włączono Porąbkę oraz sąsiednie miejscowości: Bujaków, Kobiernice i Międzybrodzie Bialskie. W konsekwencji mieszkańcy tych miejscowości załatwiali wiele spraw administracyjnych właśnie w Kozach.
Bon opatrzony został urzędową pieczęcią (Dienstsiegel) z napisem Kosy Kreis Bielitz O/S (pol. Gmina Kozy, powiat bielski, Górny Śląsk) oraz wizerunkiem orła państwowego III Rzeszy (Reichsadler; symbol potocznie nazywany nazistowską gapą). Zawiera również datę wystawienia i podpis urzędnika (nieczytelny). Tego rodzaju pieczęcie były charakterystycznym elementem niemieckiej administracji okupacyjnej. W ich otoku umieszczano nazwę gminy (Gemeinde), miejscowości oraz powiatu, podkreślając w ten sposób przynależność do struktur administracyjnych III Rzeszy. Na dokumencie znajduje się również oznaczenie LWA Kattowitz, odnoszące się do Krajowego Urzędu Gospodarczego w Katowicach (Landeswirtschaftsamt). Był to regionalny organ administracji gospodarczej III Rzeszy odpowiedzialny za nadzorowanie systemu zaopatrzenia ludności, rozdział towarów reglamentowanych, kontrolę obrotu surowcami oraz koordynację gospodarki na podległym obszarze.
Bon jest świadectwem funkcjonowania systemu kartkowego obowiązującego podczas okupacji niemieckiej. W warunkach niedoboru podstawowych artykułów codziennego użytku zakup obuwia, odzieży czy żywności wymagał nie tylko posiadania odpowiednich środków finansowych, lecz także specjalnych talonów lub bonów wydawanych przez administrację okupacyjną.
Na szczególną uwagę zasługuje data wystawienia dokumentu – 16 stycznia 1945 r. Zaledwie trzynaście dni później, 29 stycznia 1945 r., do Kóz wkroczyły pierwsze oddziały Armii Czerwonej, kończąc trwającą ponad pięć lat okupację niemiecką. Bon został więc wystawiony w ostatnich dniach funkcjonowania niemieckiej administracji na tym terenie, co czyni go interesującym świadectwem schyłkowego okresu okupacji.
Prezentowany dokument jest udostępniany wyłącznie w celach historycznych i edukacyjnych. Jego publikacja nie ma na celu propagowania ustrojów totalitarnych ani ich symboliki.