Dawna kaplica pałacowa w Kozach

Po zachodniej stronie pałacu Czeczów w Kozach do jego bocznej elewacji przylega dawna neogotycka kaplica. Obecny kształt kaplica uzyskała w 1859 r. z inicjatywy Carla Josepha Humborga – ewangelika i ówczesnego właściciela koziańskiego majątku. [1] Nie jest jednak do końca jasne, czy Humborg był fundatorem i budowniczym nowego obiektu, czy jedynie przekształcił istniejącą już wcześniej pałacową przybudówkę, dostosowując ją do funkcji sakralnych.

Kolejny właściciel majątku, Stanisław Klucki, w 1868 r. przebudował kaplicę na ogród zimowy. Pomieszczenie było ogrzewane przez palenisko usytuowane od strony rzeki. Jak pisał w swoich kronikach Adolf Zuber: Ogród zimowy był wewnątrz ozdobiony figurami, krzewami, palmami oraz kwiatami. Jeszcze pod koniec XIX w. rodzina Czeczów de Lindenwald ponownie przebudowała obiekt, zwiększając w ten sposób powierzchnię mieszkalną pałacu.

W okresie II wojny światowej dawna kaplica dzieliła losy całego pałacu. Po wojnie stała się częścią utworzonej w pałacu szkoły rolniczej. Następnie, od 1953 r., mieściła się w niej Izba Porodowa, funkcjonująca jako część miejscowego Ośrodka Zdrowia. Placówka działała do sierpnia 1980 r. Obecnie, po kompleksowym remoncie pałacu, w dawnej kaplicy znajdują się pomieszczenia Gminnej Biblioteki Publicznej w Kozach.

Budynek dawnej kaplicy posiadał jeszcze jeden charakterystyczny element. Na południowej elewacji Czeczowie umieścili figurę Matki Bożej z Dzieciątkiem. W 1997 r., z inicjatywy działającego wówczas Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Kóz, rzeźba została zdjęta, poddana konserwacji i przeniesiona do Izby Historycznej im. Adolfa Zubera w Kozach, gdzie znajduje się do dziś. Po figurze pozostała jedynie pusta wnęka, przypominająca o dawnym wyglądzie tej części pałacu.

Czy nadszedł już czas, aby przywrócić historyczny wygląd zachodniej elewacji pałacu poprzez odtworzenie kapliczki z figurą Matki Bożej z Dzieciątkiem? Przez ponad sto lat stanowiła ona integralny element architektury Pałacu Czeczów i była jednym z najbardziej charakterystycznych elementów jego elewacji …

---

[1] zob. Poczet właścicieli majątku w Kozach – Carl Joseph Humborg